Polskie Towarzystwo Filozoficzne w Warszawie

Serdecznie zapraszamy na uroczyste spotkanie Oddziału Warszawskiego PTF z okazji 90-tych urodzin prof. dra hab. Karola Sauerlanda, wieloletniego przewodniczącego naszego Oddziału. Podczas tego spotkania sam Jubilat wygłosi wykład pt. „Krótka historia obcości w Polsce z wątkiem autobiograficznym”.

Spotkanie odbędzie się w poniedziałek 22 czerwca 2026 o godz. 18.00 w Bibliotece na Wydziale Filozofii UW (Krakowskie Przedmieście 3).

Będzie to wyjątkowa okazja, żeby wspólnie uczcić urodziny Pana Profesora i podziękować mu za zasługi dla PTF.

Krótka historia obcości w Polsce z wątkiem autobiograficznym
Bardzo ciekawie przedstawia się etymologia słowa „obcy”. Wywodzi one się z prasłowiańskiego rdzenia *obьtjь, co oznaczało pierwotnie „wspólny” lub „nie swój”, stąd wywodzą się słowa obecny i wobec, ale też obcować. Stwarza to zupełnie inny kontekst niż niemiecki odpowiednik: „fremd”. Nieprzypadkowo inna jest formuła Simmla, a inna Znanieckiego. Simmel nieprzypadkowo operuje figurą wędrowca, w pierwszym zdaniu swego ekskursu poświęconego fenomenowi obcego, zatytułowanego „Der Fremde”. Florian Znaniecki, podkreśla natomiast na sam początek swoich rozważań na temat obcości, że nie ma obcości bez „styczności społecznej”. Jak patrzymy na nowszą historię Polski to zagadnienie obcości dotyczyło innych problemów w okresie międzywojennym, a innych po wojnie, kiedy przesunięto Polskę o kilkaset kilometrów na kulturowo obce tereny. Zagadnienie obcości nabiera tu inny wymiar.

Prof. Sauerland oczekuje żywej dyskusji nad tymi problemami, które mają z jednej strony wymiar filozoficzny, z drugiej konkretny egzystencjalno-społeczny.

Prof. Karol Sauerland – studiował w Berlinie filozofię, w Warszawie matematykę (mgr 1963) i germanistykę (mgr 1965). W 1970 roku doktoryzował się pracą o pojęciu przeżycia u Wilhelma Diltheya, w 1975 habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim pracą o estetyce Adorna. Przewodniczący Stowarzyszenia Filozoficznego w Warszawie (1990–2000). W latach 1977–2005 kierownik Zakładu Literatur Obszaru Niemieckojęzycznego Instytutu Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1979–1986 i 1990–2005 kierownik Katedry Germanistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1993 roku został powołany do naukowej rady czasopisma „Convivium” wydanego przez DAAD, w 1995 roku otrzymał nagrodę Fundacji Humboldta, w 2004 Medal Komisji Edukacji Narodowej, w 2015 nagrodę Petőfiego (Budapeszt). Profesury gościnne w Zurychu (ETH), na Uniwersytecie w Moguncji, w Instytucie Fritza Bauera Uniwersytetu we Frankfurcie nad Menem, na Uniwersytecie w Hamburgu, profesura gościnna Franza Rosenzweiga w Kassel, Ústí nad Labem. Długoletni członek kapituły nagrody Hannah Arendt-Preis für politisches Denken w Bremie. Od 2003 roku członek Komitetu Filologicznego przy Akademii Nauk (2003–2008 członek prezydium). [Biogram zaczerpnięty z: Przekład jako aneksja kulturowa dzieła, A.Nowicka-Jeżowa. M. Fijałkowski (red.), Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2021.]

Serdecznie zapraszamy na otwarte seminarium pt. Niesprawiedliwość epistemiczna w Peru: Migranci i ludność rdzenna jako uciszane podmioty, które poprowadzi Julio Francisco Villarreal García (Uniwersytet Kontynentalny, Peru)

Spotkanie odbędzie się w całości w języku angielskim.

Seminarium będzie poświęcone temu, w jaki sposób pewne praktyki instytucjonalne, prawne i społeczne w Peru przyczyniają się do marginalizacji epistemicznej grup społecznych, ograniczając ich uznanie nie tylko jako posiadaczy praw, ale także jako prawowitych podmiotów wiedzy i uczestników życia demokratycznego. 

Julio Francisco Villarreal García jest peruwiańskim prawnikiem i badaczem uniwersyteckim. Specjalizuje się w prawie ochrony środowiska, epistemologii prawa, prawach człowieka i pokrewnych badaniach społeczno-prawnych. Ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie w Buenos Aires i w Kolegium Europy. Posiada bogate doświadczenie w nauczaniu, badaniach i publikacjach naukowych w Ameryce Łacińskiej i Europie. Jego praca koncentruje się na takich zagadnieniach, jak zarządzanie środowiskiem, migracje, przemoc ze względu na płeć i sprawiedliwość epistemiczna, a także bogaty dorobek w postaci publikacji indeksowanych i wystąpień na konferencjach. Mieszka w Limie i pracuje na Uniwersytecie Kontynentalnym.

Kiedy? 15.06.2026 godz. 18:00

Gdzie? Biblioteka na Wydziale Filozofii UW (1 piętro), ul. Krakowskie Przedmieście 3

Opis tematu:

Niesprawiedliwość epistemiczna w Peru to nie tylko problem indywidualnych uprzedzeń, ale strukturalną formą wykluczenia zakorzenioną we władzy kolonialnej i neoliberalnej. Dominujące paradygmaty Zachodu – zwłaszcza w opiece zdrowotnej i polityce państwa – traktują wiedzę rdzennej ludności jako gorszą, jednocześnie prezentując się jako neutralna i uniwersalna.

Na przykładach ze społeczności Kukama Kukamiria w Loreto oraz z procesu konsultacji dotyczących działki nr 164 zobaczymy jak instytucje państwowe mogą przekształcać prawa w formalne procedury administracyjne bez autentycznego dialogu międzykulturowego. Prowadzi to do niesprawiedliwości opartej na świadectwach, gdy głosy rdzennej ludności są ignorowane lub traktowane jako mniej wiarygodne, oraz do niesprawiedliwości hermeneutycznej, gdy społecznościom odmawia się narzędzi koncepcyjnych potrzebnych do zrozumienia ich doświadczeń w oficjalnych ramach.

Poruszony zostanie także temat ludzkich kosztów tego procesu. W opiece zdrowotnej w zakresie zdrowia reprodukcyjnego kobiety rdzenne są zmuszone do dostosowania się do standardów biomedycznych, które ignorują praktyki ich przodków, co prowadzi do utraty autonomii, erozji kulturowej i szkód emocjonalnych.

Proponowanym rozwiązaniem jest dekolonialna transformacja instytucji, pokora epistemicznej, dialog horyzontalny i ramy prawne, które uznają rdzenne kosmowizje za ważne źródła wiedzy. Zamiast jedynie symbolicznego włączania społeczności rdzennych, rzeczywisty podział władzy nad definiowaniem problemów i podejmowaniem decyzji.

Spotkanie organizowane jest przez Centrum Bioetyki i Bioprawa UW w ramach realizacji projektu „Idee postępu i rozwoju w kontekście kryzysu klimatycznego w filozofii peryferyjnej w XXI wieku” (NCN Opus 22, Nr projektu: 2021/43/B/HS1/03354)

Partnerami spotkania są: Wydział Filozofii UW, Oddział Warszawski PTF oraz Biblioteka im. K. Twardowskiego.

Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Filozoficznego serdecznie zaprasza na spotkanie, którego gośćmi będą:

Adam Michnik, redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”, jeden z czołowych działaczy demokratycznej opozycji w Polsce, historyk, eseista i publicysta 

Katarzyna Bielińska, autorka książki „Wolność, samorządność, rewolucja. Filozofia praxis w Jugosławii” (Książka i Prasa 2025), adiunktka na Wydziale Filozofii UW

Spotkanie poprowadzi red. Sebastian Słowiński („Gazeta Wyborcza”).

Będziemy rozmawiać o trajektoriach idei lewicowych w Polsce po 1956 i Titowskiej Jugosławii, o spotkaniach i paralelach, o buncie przeciwko reżimowi, o drogach demokracji i bezdrożach nacjonalizmu. Będzie to spotkanie poświęcone nie tylko historii idei, ale przede wszystkim roli idei wobec wyzwań dziejowych – tak jak Adam Michnik napisał o książce Katarzyny Bielińskiej: to „pasjonujący przyczynek do dziejów myśli spętanej i szukającej wyjścia z sytuacji bez wyjścia”.

Adam Michnik o książce K. Bielińskiej, „Wolność, samorządność, rewolucja. Filozofia praxis w Jugosławii” (Książka i Prasa 2025):

„Historia komunizmu jest równie ciekawa, jak historia upadku komunizmu. Ideologią komunistów był marksizm. Pierwszy bunt przeciw komunizmowi, który dokonywał się w obrębie marksizmu, prowadził w różne strony.  W Jugosławii, która była rządzona przez dyktaturę komunistyczną, skłóconą jednak z Kremlem, niezależna myśl kształtowała się w obrębie szeroko rozumianego marksizmu. 

Grupa Praxis filozofów serbskich, ale i chorwackich, w dużej mierze była odpryskiem myśli niezależnej uwięzionej w języku doktryny. Można powiedzieć, że to już nieciekawe, bo to sekta religii umarłej. Ale przecież tak wiele można nauczyć się z historii sekt, które przestały istnieć.

Filozofowie z grupy Praxis funkcjonowali w kontekście niezależności od dyrektyw kremlowskich, w stałym dialogu z reżimem Tito. w świecie, gdzie bliski towarzysz Tito z czasów partyzanckich, Milovan Djilas powędrował na lata do więzienia.

Ta książka to niełatwy w lekturze, ale pasjonujący przyczynek do dziejów myśli spętanej i szukającej wyjścia z sytuacji bez wyjścia.

Ta książka to ważne dokonanie polskiej humanistyki.”

Miejsce: Biblioteka im. K. Twardowskiego, Wydział Filozofii UW, ul. Krakowskie Przedmieście 3.  

Czas: 25 maja, godz. 18:30

Partnerzy spotkania:

• Biblioteka im. K. Twardowskiego
• Wydział Filozofii UW
• Fundacja im. Róży Luksemburg
• „Le Monde diplomatique – edycja polska”

Do zobaczenia!

Już niebawem kolejne spotkanie Oddziału Warszawskiego PTF, tym razem we współpracy z Warszawskim Seminarium Heglowskim!

Serdecznie zapraszamy na debatę wokół książki Konrada Wyszkowskiego:  „W stronę nowej racjonalności. Hegel Trentowski, i poszukiwania zaginionej prawdy” (Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, 2025)

Na przeciw autora wystąpią recenzenci książki: Jan Grzybowski oraz Maciej Soroka. Spotkanie poprowadzi Stanisław Bogdanowicz (UW, PTF).

🗓️ Kiedy? 06 maja 2026, godz. 18:00

📍 Gdzie? Biblioteka na Wydziale Filozofii UW, ul. Krakowskie Przedmieście 3

Punktem wyjścia jest poczucie braku paradygmatu: „Paradygmatu myślenia i paradygmatu działania. Mimo że wielu twierdzi, że filozofia „nowożytna”, filozofia wielkich systemów skończyła się już ponad wiek temu, konstatowany przez nią stan rzeczy trwa nadal. Jakie są jego źródła, jakie powody, jakie przyczyny? To stanowi zagadnienie samo w sobie. Celem, jaki stawia sobie ta książka, jest nie dokładna identyfikacja tych powodów, lecz przyczynienie się do rozwiązania problemu, który one wywołały. Praktyki poznawcze, które pozostają zamknięte w horyzoncie immanentyzmu (poglądu, wedle którego wszystko jest poznawalne), popadają w paradoksy. Ten, kto będzie potrafił przekroczyć ten horyzont, odnieść się do czegoś niepoznawalnego, będzie też w stanie ustanowić nową racjonalność.”

link: https://kronos.org.pl/ksiazki/w-strone-nowej-racjonalnosci-hegel-trentowski-i-poszukiwania-zaginionej-prawdy/

w wolnym dostepie znajdują się:

wstęp do książki: https://www.academia.edu/129994919/K_Wyszkowski_W_stron%C4%99_nowej_racjonalno%C5%9Bci_Wst%C4%99p_fragment

recenzja J. Grzybowskiego: https://www.ahf.ifispan.pl/pl/70-grzybowski

recenzja M. Soroki: https://www.academia.edu/165910461/W_strone_Opatrzno%C5%9Bci?fbclid=IwY2xjawRbGS5leHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEenSL8gTfk8oU_7UaTz75bcrudoCIcHQoCvAgnlFYLqsY1uEQaqIVvkxtV-V4_aem_wkny9dRXUWbRizTBOVMtRg

dr Konrad Wyszkowski (1995) — doktor filozofii. Bada pojęcie normy i normatywności, a także niemiecką i polską tradycję filozoficzną. Współredagował monografie zbiorowe Nicość (Warszawa 2020) i Konstytucyjne interregnum (Warszawa 2019). Publikował w czasopismach „Cosmos and History”, „Kronos”, „Machina Myśli”, „Teologia Polityczna co Tydzień”, „Polish Political Science Yearbook”. Wypowiadał się w podcastach „(Nie)widzialne”, „Filozofować po polsku” i „Pogawędnik Filozoficzny”.

Jan Grzybowski (1996) — absolwent filozofii i kulturoznawstwa na UW, pisze doktorat o filozofii Hegla i pamięci zbiorowej. Inicjator Warszawskiego Seminarium Heglowskiego.

Maciej Soroka (2001) — student wydziału filozofii i licencjat filologii fińskiej. Publikował w czasopiśmie ,,Kronos”. Jego zainteresowania obejmują teologię polityczną, teorię ideologii i filozofię historii.

Pytania prosimy kierować na adres ptf.warszawa@gmail.com

W tym roku obchodzimy setną rocznicę urodzin wybitnego polskiego ekonomisty, Tadeusza Kowalika, niezapomnianego i odważnego krytyka polskiej transformacji. W związku z tą rocznicą Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Filozoficznego oraz Biblioteka im. K. Twardowskiego (Połączone Biblioteki) zapraszają na spotkanie.

„Czy inny kapitalizm jest możliwy? Krytyka transformacji i idee Tadeusza Kowalika”. 

O myśli ekonomicznej Tadeusza Kowalika opowiedzą dr hab. Gavin Rae, prof. ALK i dr Grzegorz Konat (SGH). Spotkanie poprowadzi Stanisław Bogdanowicz (PTF, UW)

🗓️ Kiedy? 15 kwietnia 2026, godz. 18:00

📍 Gdzie? Biblioteka na Wydziale Filozofii UW, ul. Krakowskie Przedmieście 3

Partnerem spotkania jest Le Monde Diplomatique – edycja polska

Tadeusz Kowalik (1926-2012) — Jedna z najważniejszych postaci polskiej lewicy, członek Klubu Krzywego Koła, współpracownik KOR, doradca „Solidarności” i współtwórca Unii Pracy.
— W 1951 roku Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim oraz ekonomię w Instytucie Nauk Społecznych przy KC PZPR, gdzie w 1958 obronił pracę doktorską pod kierunkiem prof. Oskara Langego, w 1964 uzyskał habilitację na UW za pracę na temat teorii akumulacji i imperializmu Róży Luksemburg. 
— Był pracownikiem naukowym Instytutu Historii Nauki, Oświaty i Techniki PAN oraz Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN, a od 1997 r. także w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego, był prorektorem Wyższej Szkoły Społeczno-Ekonomicznej w Warszawie. Wykładał m.in. na uniwersytetach w Toronto, Oksfordzie, New School for Social Research w Nowym Jorku.
— Był jednym z najbardziej przenikliwych krytyków polityki gospodarczej Leszka Balcerowicza i „terapii szokowej” na polskiej „drodze do kapitalizmu”. Walczył z dominacją neoliberalizmu w polskim środowisku ekonomicznym. Konsekwentnie przypominał tradycje polskiej ekonomii marksistowskiej – Ludwika Krzywickiego, Różę Luksemburg, Oskara Langego, Michała Kaleckiego.

Gavin Rae — Kierownik Katedry Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Leona Koźmińskiego. Socjolog mieszkający i pracujący w Polsce od ponad 20 lat, badacz i autor wielu publikacji z zakresu socjologii ekonomicznej. Pisał obszernie na temat polskiej polityki, społeczeństwa i gospodarki, a także na tematy związane z Europą Środkową i Wschodnią. Jest autorem książki “Zataczając Krąg. Biografia intelektualna i polityczna Tadeusza Kowalika” (Heterodox 2025).

Grzegorz Konat — adiunkt w Katedrze Teorii Ekonomii Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Historyk myśli ekonomicznej, członek Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Zajmuje się historią polskiego marksizmu od końca XIX w. do współczesności, socjologią wiedzy naukowej oraz teorią rewolucji.

Stanisław Bogdanowicz — doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego, sekretarz Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Zajmuje się filozofią Hegla w kontekście współczesnych problemów podejmowanych przez studia postkolonialne i myśl ekologiczną. 

W ubiegłym roku ukazały się następujące publikacje, których tematyka będzie przedmiotem spotkania:

• Grzegorz Konat & Gavin Rae (eds), Exploring the Ideas of Tadeusz Kowalik. Crises, Transformations and Alternatives, Palgrave Macmillan 2025. https://doi.org/10.1007/978-3-032-09283-0
• Gavin Rae, Zataczając Krąg. Biografia intelektualna i polityczna Tadeusza Kowalika, przeł. G. Konat, Wydawnictwo Heterodox 2025. https://heterodox.pl/sklep/zataczajac-krag/ (wolny dostęp)
• Grzegorz Konat, The Polish Transformation. Tadeusz Kowalik on the Epigonic Bourgeois Revolution of 1989, trans. G. Rae, E. Tchorek, Haymarket Books 2025. https://www.haymarketbooks.org/books/2579-the-polish-transformation
• Gavin Rae, Tadeusz Kowalik and Poland’s return to capitalism through socialism. Full circle, Machester University Press 2025. https://manchesteruniversitypress.co.uk/9781526167385/

Pytania prosimy kierować na adres ptf.warszawa@gmail.com

Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Filozoficznego zaprasza na spotkanie online, na którym Kazimierz Czarnota wygłosi referat pt. „Myślenie magiczne”.

Spotkanie odbędzie się 30 marca o godzinie 18:30 online na platformie Zoom.

Link do spotkania: https://uw-edu-pl.zoom.us/j/3291395895?omn=95223199293

W referacie prelegent omówi następujące wątki:

1. Myślenie logiczne a myślenie magiczne
2. Występowanie myślenia magicznego
– Magiczne praktyki w „społeczeństwach pierwotnych”;
– Dziecięcy świat magiczny;
– Imaginacje magiczne osób chorych;
– Magia w literaturze i sztuce.
3. Czynniki skłaniające zdrowe dorosłe osoby do myślenia magicznego w życiu codziennym i społecznym:
– stress,
– przesądy,
– religia.
4. Mechanizm godzenia wiedzy i wiary wedle teorii systemów względnie izolowanych Ingardena.

Z bogatej literatury źródłowej pojawią się odniesienia do Frazera, Kahnemana, Malinowskiego, Piageta i Selye’ego.

Kazimierz Czarnota jest wieloletnim członkiem PTF. Studiował filozofię na UJ pod kierunkiem Izydory Dąmbskiej i Romana Ingardena oraz na UW matematykę. Prowadził zajęcia z logiki na UW i innych uczelniach. Był redaktorem i kierownikiem Redakcji Filozofii PWN i w innych wydawnictwach. Zajmuje się m. in. logiką treści ujmującą rozumowania w życiu codziennym oraz w naukach empirycznych i humanistycznych.

Link do wydarzenia na facebook’u: https://fb.me/e/7xDpbVt0J

W razie pytań prosimy o kontakt mailowy na adres: ptf.warszawa@gmail.com

Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Filozoficznego i Połączone Biblioteki WFiS UW, IFiS PAN i PTF (Biblioteka im. Kazimierza Twardowskiego) zapraszają na dyskusję wokół książki Piotra Jeutego:

„Spory filozoficzne w nowym świetle. Koncepcja rozdzielczości perspektywy jako narzędzie poszukiwania wspólnej płaszczyzny pomiędzy przeciwstawnymi stanowiskami” (Wydawnictwo At Once, 2025)

Gośćmi spotkania będą: Piotr Jeute (autor książki) oraz dr Adam Górniak

Spotkanie poprowadzi dr Bartosz Działoszyński

Link do wydarzenia na facebook’u >>>

Opis książki:

W obliczu narastających podziałów i coraz trudniejszej komunikacji, kluczem do wzajemnego zrozumienia może okazać się zmiana sposobu postrzegania dyskusji. Książka „Spory filozoficzne w nowym świetle” autorstwa Piotra Jeute’a to fascynująca propozycja, która rewolucjonizuje podejście do dialogu i analizy różnic poglądów, prezentując koncepcję rozdzielczości perspektywy. Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego mimo najlepszych intencji rozmowy prowadzą do impasu, a wzajemne zrozumienie wydaje się niemożliwe? Piotr Jeute sugeruje, że problem często nie leży w samej niezgodzie, lecz w tym, że rozmawiamy z różnych poziomów szczegółowości, z odmiennych punktów widzenia, kształtowanych przez nasze wartości, priorytety i osobiste doświadczenia. Ta książka to zaproszenie do głębokiej refleksji nad tym, jak postrzegamy świat i jak możemy skuteczniej nawigować przez złożoność międzyludzkich interakcji.

Koncepcja rozdzielczości perspektywy to potężne narzędzie, które pozwala dostrzec i docenić różnorodne sposoby patrzenia na tę samą kwestię. Autor z niezwykłą precyzją analizuje, że jeden rozmówca może skupiać się na konkretach, praktyce i przykładach z bliskiej odległości, podczas gdy inny patrzy z oddalenia, z poziomu ogólnych założeń, wartości czy światopoglądu. Zrozumienie tych różnic to pierwszy krok do budowania mostów porozumienia, zamiast pogłębiania podziałów. To filozofia, która nie rezygnuje z poszukiwania prawdy, lecz uczy, jak się do niej zbliżać – czasem poprzez krok w bok, czasem pół kroku w tył, ale zawsze w otwartym i odpowiedzialnym dialogu. To podejście, które wykracza poza tradycyjne ramy, wzbogacając je o nową głębię i praktyczne zastosowania w codziennym życiu.